Wat is solderen?
Solderen is een verbindingstechniek waarbij twee metaaldelen, meestal van zink of lood, met elkaar worden verbonden door een gesmolten soldeermetaal in de naad te laten vloeien. Het soldeer heeft een lager smeltpunt dan het te verbinden metaal, waardoor de onderdelen zelf niet smelten maar wel stevig en waterdicht aan elkaar worden gehecht.
Bij dak- en loodwerk is solderen een van de oudste en meest betrouwbare manieren om metalen goten, dakranden en aansluitingen dicht te maken. Het soldeer, vaak een legering van tin en lood, wordt met een soldeerbout of brander verhit en verdeeld over de naad. Na afkoeling ontstaat een sterke, dichte verbinding die water geen kans geeft om door te dringen.
Solderen wordt vooral toegepast waar felsen of andere mechanische verbindingen niet volstaan, bijvoorbeeld bij hoeken, hoekstukken, uitmondingen en complexe aansluitingen. Bij professioneel zinkwerk is een goed gesoldeerde naad het verschil tussen een goot die decennia lekvrij blijft en een die na enkele jaren problemen geeft.
Waarom is solderen belangrijk?
De belangrijkste reden dat solderen zo belangrijk is, ligt in de waterdichtheid. Een dak of goot is maar zo goed als de zwakste naad. Juist op de aansluitingen, hoeken en uitmondingen komt water samen en ontstaat de meeste belasting. Een correct gesoldeerde verbinding sluit deze plekken volledig af en voorkomt lekkage.
Solderen zorgt daarnaast voor een duurzame verbinding. Waar mechanische verbindingen door temperatuurwisselingen en beweging na verloop van tijd kunnen loskomen, blijft een goede soldeernaad stevig zitten. Dit is een van de redenen dat zinken en loden goten zo lang meegaan wanneer het soldeerwerk vakkundig is uitgevoerd.
Ook voor de netheid en uitstraling van het werk is solderen van belang. Een strak gesoldeerde naad valt nauwelijks op en gaat na verloop van tijd op in de patina van het zink. Slordig soldeerwerk daarentegen is direct zichtbaar en verraadt gebrek aan vakmanschap. Voor eigenaren die hechten aan een verzorgd dak is de kwaliteit van het soldeerwerk daarom een belangrijk aandachtspunt.
Hoe werkt solderen?
Solderen begint met een goede voorbereiding. De te verbinden delen worden schoongemaakt, zodat vet, vuil en oxidatie de hechting niet verstoren. Vervolgens wordt een vloeimiddel, ook wel soldeervet of soldeerwater genoemd, op de naad aangebracht. Dit vloeimiddel zorgt ervoor dat het soldeer zich goed verspreidt en niet wegvloeit of oppervlakkig blijft liggen.
Daarna wordt de soldeerbout of brander opgewarmd tot de juiste temperatuur. Bij zink en lood is dit een gevoelig proces: te weinig warmte en het soldeer hecht niet, te veel warmte en het onderliggende metaal kan beschadigen of vervormen. De vakman verhit de naad en het soldeer gelijktijdig, waarna het gesmolten soldeer door capillaire werking in de naad wordt getrokken.
Zodra het soldeer de gehele naad heeft gevuld, laat men het geheel rustig afkoelen. Bewegen tijdens het afkoelen kan leiden tot een zwakke, breekbare verbinding. Na afkoeling wordt overtollig vloeimiddel verwijderd en de naad gecontroleerd op dichtheid. Bij aansluitingen op bijvoorbeeld een loodslabbe is een dichte, nette soldeernaad cruciaal voor het waterdicht afwerken van het detail.
De voordelen
Het grootste voordeel van solderen is de volledige waterdichtheid. Een goede soldeernaad sluit de verbinding hermetisch af, waardoor er geen enkele opening overblijft waar water doorheen kan. Dit maakt solderen onmisbaar op de meest kwetsbare punten van een dak of goot.
Een tweede voordeel is de duurzaamheid. Een vakkundig gesoldeerde verbinding blijft decennia intact, ook onder invloed van regen, vorst en temperatuurschommelingen. Dit draagt sterk bij aan de totale levensduur van het zink- en loodwerk.
Solderen biedt ook grote flexibiliteit in de uitvoering. Vrijwel elke vorm, hoek of aansluiting kan met soldeer waterdicht worden gemaakt, ook op plekken waar mechanische verbindingen onmogelijk zijn. Tot slot valt goed soldeerwerk esthetisch nauwelijks op en gaat het na verloop van tijd volledig op in het metaaloppervlak, wat een verzorgd en professioneel eindresultaat oplevert.
De nadelen
Solderen is vakwerk en dat is meteen het belangrijkste nadeel: het vergt ervaring en de juiste techniek. Een verkeerd uitgevoerde soldeernaad hecht slecht, is poreus of breekt, met lekkage als gevolg. Ondeskundig soldeerwerk kan daarom meer kwaad dan goed doen.
Een tweede aandachtspunt is de temperatuurgevoeligheid van het proces. Te veel warmte kan zink vervormen of het metaal aantasten, terwijl te weinig warmte een zwakke verbinding geeft. De vakman moet het materiaal, de warmte en het soldeer voortdurend in balans houden, wat concentratie en routine vraagt.
Ook is er sprake van veiligheids- en werkomstandigheden. Er wordt met open vuur of hete apparatuur en met vloeimiddelen gewerkt, vaak op hoogte. Dit vereist de juiste voorzorgsmaatregelen. Verder bevat traditioneel soldeer vaak lood, wat om zorgvuldige verwerking en verwijdering vraagt. Bij daken met beperkte toegankelijkheid of onder ongunstige weersomstandigheden is solderen bovendien lastiger uit te voeren.
Voorbeelden in de praktijk
In de dagelijkse praktijk komt solderen vooral voor bij het aansluiten en dichtmaken van zinken en loden onderdelen. Denk aan de hoeken van een zinken bakgoot, waar twee gootdelen onder een hoek samenkomen en waterdicht aan elkaar moeten worden gesoldeerd. Op deze plekken is een felsverbinding niet voldoende en biedt solderen de oplossing.
Ook bij uitmondingen en aansluitstukken speelt solderen een rol. Wanneer een goot of dakrand aansluit op een afvoer of tapstuk, wordt de verbinding vaak gesoldeerd om lekkage te voorkomen. Bij historische panden in de regio Arnhem is dergelijk soldeerwerk regelmatig te zien op de rijk gedetailleerde zinken en loden afwerkingen.
Een derde praktijkvoorbeeld betreft reparaties. Bij een klein lek in een zinken goot kan een vakman de beschadigde plek plaatselijk oversolderen, waardoor een dure vervanging soms kan worden uitgesteld. Ook bij aansluitingen rond schoorstenen en dakdoorvoeren, waar loodwerk en zink samenkomen, is solderen een beproefde techniek om alles duurzaam waterdicht te maken.
Belangrijke begrippen
Vloeimiddel
Een stof, ook wel soldeervet of soldeerwater genoemd, die op de naad wordt aangebracht om oxidatie te verwijderen en het soldeer goed te laten vloeien en hechten.
Soldeerbout
Het gereedschap waarmee de warmte wordt overgebracht op naad en soldeer. Bij dakwerk gaat het vaak om een zware, met gas of elektriciteit verhitte bout.
Capillaire werking
Het natuurkundige verschijnsel waardoor gesmolten soldeer als vanzelf de smalle naad in wordt getrokken en deze volledig vult.
Tin-loodsoldeer
De veelgebruikte soldeerlegering voor zink en lood, met een lager smeltpunt dan het te verbinden metaal, waardoor de onderdelen zelf niet smelten.
De toekomst
Solderen blijft ook in de toekomst een onmisbare techniek in het dak- en loodwerk, simpelweg omdat er voor waterdichte verbindingen op complexe aansluitingen weinig gelijkwaardige alternatieven bestaan. Zolang zink en lood worden toegepast, blijft vakkundig soldeerwerk een basisvaardigheid van elke gespecialiseerde dakdekker.
Wel zien we ontwikkelingen op het gebied van materialen en milieu. Vanwege de zorg om lood wordt in bepaalde toepassingen steeds vaker gekeken naar loodvrije soldeersoorten en naar alternatieve verbindingstechnieken. Deze ontwikkeling verloopt geleidelijk, omdat de betrouwbaarheid van traditioneel soldeer nog altijd hoog is en niet zomaar te evenaren.
Daarnaast blijft goed vakmanschap doorslaggevend. Naarmate ervaren zinkwerkers schaarser worden, groeit de waarde van bedrijven die het soldeervak nog echt beheersen. Voor u als opdrachtgever betekent dit dat de keuze voor een ervaren specialist steeds belangrijker wordt om verzekerd te zijn van duurzaam, lekvrij soldeerwerk.
Conclusie
Solderen is de techniek die zinken en loden goten, dakranden en aansluitingen echt waterdicht en duurzaam maakt. Op de kwetsbaarste punten van een dak maakt een vakkundig gesoldeerde naad het verschil tussen jarenlange zorgeloosheid en terugkerende lekkages. Het is echt specialistenwerk, waarbij ervaring, de juiste techniek en zorgvuldigheid het resultaat bepalen.
Heeft u zinkwerk of loodwerk dat aandacht nodig heeft, of wilt u zeker weten dat de aansluitingen op uw dak in orde zijn? Dama Dakbedekkingen beschikt over de vakkennis om soldeerwerk correct en duurzaam uit te voeren in Arnhem en omgeving. Neem gerust contact met ons op voor advies of een vrijblijvende offerte.
Solderen en uw dak
Zink is onze specialiteit: wij maken en solderen goten op maat. Wilt u weten wat solderen voor uw eigen dak betekent, vraag dan een gratis inspectie aan.
Bekijk ook zinken dakgoten en dakgoot repareren.
Bel 0800 0200 826 of vraag een gratis inspectie aan. Wij werken in Arnhem, Velp, Oosterbeek, Huissen, Elst, Duiven, Westervoort, Zevenaar, Nijmegen en omgeving.