Wat is ontstoppingsstuk?
Een ontstoppingsstuk is een speciaal fitting in een afvoerleiding met een afneembare of afschroefbare deksel, waardoor u toegang krijgt tot de binnenkant van de buis. Zo kunt u een verstopping opsporen en verwijderen zonder de leiding open te breken. U vindt ontstoppingsstukken zowel in staande leidingen (de valpijp langs de gevel) als in liggende leidingen onder het maaiveld.
Bij een dak komt het ontstoppingsstuk vooral van pas in de hemelwaterafvoer. Regenwater dat van het dak naar beneden stroomt, neemt bladeren, mos, dakgrind en vuil mee. Op knikpunten en overgangen kan dit vuil zich ophopen. Een ontstoppingsstuk op die plek maakt het mogelijk om de leiding snel vrij te maken.
Het onderdeel bestaat meestal uit PVC of gietijzer, met een schroefdop of een deksel met dichtingsring. De maat sluit aan op de leidingdiameter, bijvoorbeeld 70, 80, 100 of 125 mm. Belangrijk is dat het ontstoppingsstuk luchtdicht en waterdicht afsluit, zodat er geen lekkage of stank ontstaat wanneer de leiding onder druk komt te staan.
Waarom is ontstoppingsstuk belangrijk?
Een verstopte afvoer is een van de meest voorkomende oorzaken van wateroverlast rond een gebouw. Wanneer regenwater niet weg kan, stijgt het waterpeil in de goot of op het dak. Dat kan leiden tot overlopende goten, natte gevels en in het ergste geval waterschade binnen. Een ontstoppingsstuk maakt het verschil tussen een klus van tien minuten en het openbreken van een complete leiding.
Zonder toegangspunt is een verstopping diep in het riool lastig te bereiken. Vaak moet dan bestrating omhoog of moet een muur worden opengehakt. Dat kost tijd, geld en veel overlast. Met een strategisch geplaatst ontstoppingsstuk voert een dakdekker of loodgieter de reiniging uit via een eenvoudige veer of hogedrukspuit.
Ook voor preventief onderhoud is het onderdeel waardevol. Bij een periodieke dakonderhoudbeurt kan de afvoer via het ontstoppingsstuk worden gecontroleerd en doorgespoeld. Zo voorkomt u dat een beginnende ophoping uitgroeit tot een volledige blokkade tijdens een zware regenbui.
Hoe werkt ontstoppingsstuk?
Een ontstoppingsstuk wordt tijdens de aanleg van de afvoer op een logische plek in de leiding opgenomen. Vaak zit het aan de voet van de standleiding, net boven het maaiveld, of op een bocht in de liggende leiding. De open zijde met deksel wijst zo dat er comfortabel gewerkt kan worden.
In normale toestand zit de deksel dicht en stroomt het water gewoon door de leiding. Zodra er een verstopping ontstaat, opent u de deksel. Bij een schroefmodel draait u de dop los, bij een klemmodel neemt u de deksel met dichtingsring weg. Vervolgens kunt u een ontstoppingsveer inbrengen om de blokkade mechanisch los te maken, of een hogedrukslang gebruiken om het vuil weg te spuiten.
Het is belangrijk dat de deksel na de reiniging weer correct en waterdicht wordt gesloten. Bij liggende leidingen onder druk kan een slecht gesloten deksel water laten ontsnappen. Bij staande hwa-pijpen zorgt een goede afdichting dat de valpijp bij hevige regen niet gaat lekken op de knik. De dichtingsring hoort schoon en soepel te zijn, en wordt bij slijtage vervangen.
De voordelen
Het grootste voordeel is snelheid van onderhoud. Een verstopping die anders uren graven of hakken kost, is via een ontstoppingsstuk in korte tijd verholpen. Dat scheelt aanzienlijk in arbeidskosten en beperkt de overlast tot een minimum.
Een tweede voordeel is dat het schade voorkomt. Doordat u de leiding niet hoeft open te breken, blijven bestrating, gevel en afwerking intact. Er is geen herstelwerk nodig na de reiniging.
Verder maakt een ontstoppingsstuk preventief spoelen mogelijk. U kunt de afvoer periodiek doorspoelen voordat er problemen ontstaan, wat de levensduur van het hele afvoersysteem ten goede komt. Ten slotte is het onderdeel goedkoop in aanschaf en gaat het bij correcte plaatsing tientallen jaren mee.
De nadelen
Een ontstoppingsstuk vormt een extra verbinding in de leiding, en elke verbinding is in principe een mogelijk zwak punt. Bij een slecht geplaatste of verouderde deksel kan lekkage of stankoverlast ontstaan. Regelmatige controle van de dichting is daarom nodig.
Daarnaast moet de plaats goed gekozen zijn. Zit het ontstoppingsstuk op een moeilijk bereikbare plek, achter een schutting of onder een dichte bestrating, dan vervalt een groot deel van het gemak. Bij nieuwbouw of renovatie is het dus zaak de positie vooraf goed te bepalen.
Een laatste aandachtspunt is dat een ontstoppingsstuk niet alle verstoppingen bereikt. Zit de blokkade ver voorbij het toegangspunt of achter een scherpe bocht, dan is de reikwijdte van veer of slang beperkt. In een lange leiding kunnen daarom meerdere ontstoppingsstukken nodig zijn.
Voorbeelden in de praktijk
Bij een woning in Arnhem met een plat dak liep de goot bij elke stevige bui over. De oorzaak was een ophoping van bladeren op de knik van de valpijp. Omdat er een ontstoppingsstuk aan de voet van de pijp zat, kon de blokkade in enkele minuten met een veer worden losgemaakt. Zonder dat toegangspunt was de hele pijp gedemonteerd moeten worden.
Een ander voorbeeld is een bedrijfspand waar het regenwater via een liggende leiding onder de parkeerplaats naar het riool liep. Na jaren was er een prop van zand en slib ontstaan. Dankzij een ontstoppingsstuk in een put naast de gevel kon de leiding met een hogedrukspuit worden doorgespoten, zonder de bestrating open te breken.
Bij nieuwbouw plaatsen wij standaard een ontstoppingsstuk op elk logisch knik- of overgangspunt. Zo blijft het complete afvoersysteem toegankelijk. Bij een terugkerend probleem met daklekkage door overlopende goten blijkt vaak dat een bereikbaar toegangspunt ontbrak, waardoor kleine verstoppingen te lang onopgemerkt bleven.
Belangrijke begrippen
Ontstoppingsveer
Een flexibele metalen veer die u door de leiding voert om een verstopping mechanisch los te draaien of door te prikken.
Standleiding
De verticale afvoerpijp die het regenwater van het dak of de goot naar beneden voert, vaak langs de gevel.
Dichtingsring
De rubberen ring die de deksel van het ontstoppingsstuk waterdicht en luchtdicht afsluit, en die bij slijtage vervangen wordt.
Reinigingsopening
Het algemene begrip voor een afsluitbaar toegangspunt in een leiding, waarvan het ontstoppingsstuk de meest voorkomende uitvoering is.
De toekomst
Met de klimaatverandering vallen buien in Nederland korter maar heviger. Afvoersystemen moeten grotere pieken verwerken, waardoor betrouwbaar en snel onderhoud belangrijker wordt. Een goed geplaatst ontstoppingsstuk sluit hier naadloos op aan, omdat het regulier doorspoelen eenvoudig maakt.
Ook zien we dat afvoersystemen steeds vaker worden gekoppeld aan waterberging en infiltratie in plaats van directe afvoer op het riool. Ook in die systemen blijven toegangspunten voor reiniging noodzakelijk. Fabrikanten ontwikkelen daarnaast slimmere dekseldichtingen die langer soepel blijven en minder onderhoud vragen.
Op termijn verwachten wij dat inspectie steeds vaker met een kleine camera via het ontstoppingsstuk gebeurt. Zo kan de staat van de leiding worden beoordeeld zonder graafwerk, en kunnen problemen worden opgelost voordat ze tot overlast leiden.
Conclusie
Een ontstoppingsstuk is een klein maar waardevol onderdeel dat het onderhoud van uw hemelwaterafvoer aanzienlijk vereenvoudigt. Het voorkomt graaf- en hakwerk, maakt preventief spoelen mogelijk en beperkt de kans op wateroverlast. Bij nieuwbouw en renovatie loont het altijd om toegangspunten op de juiste plekken op te nemen.
Wilt u weten of uw afvoersysteem goed toegankelijk is, of loopt uw goot regelmatig over? Neem gerust contact op met Dama Dakbedekkingen in Arnhem. Wij denken met u mee en maken graag een vrijblijvende afspraak om uw dak en afvoer te beoordelen.
Ontstoppingsstuk en uw dak
Zink is onze specialiteit: wij maken en solderen goten op maat. Speelt ontstoppingsstuk bij u een rol, dan nemen wij het mee in het advies voor uw dak.
Meer hierover op onze dienstpagina’s over zinken dakgoten en dakgoot repareren.
Bel 0800 0200 826 of vraag een gratis inspectie aan. Wij werken in Arnhem, Velp, Oosterbeek, Huissen, Elst, Duiven, Westervoort, Zevenaar, Nijmegen en omgeving.